| Dersin Amacı: |
Bu ders, öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlığı kazanmasını amaçlamaktadır. Ders kapsamında yapay zekânın temel kavramları, tarihsel gelişimi, problem çözme yaklaşımları, veri ve makine öğrenmesi temelleri ele alınmakta; güncel yapay zekâ modelleri, etik ilkeler, toplumsal etkiler ve eleştirel düşünme boyutlarıyla bütüncül bir çerçeve sunulmaktadır. Öğrencilerin yapay zekâ sistemlerini yalnızca teknik açıdan değil, etik, toplumsal ve bilinçli kullanım perspektifiyle değerlendirebilmeleri hedeflenmektedir. Ders, farklı disiplinlerden öğrenciler için yapay zekâyı anlama, yorumlama ve sorumlu biçimde kullanma yetkinliği kazandırmayı amaçlar. |
| Dersin İçeriği: |
Ders kapsamında yapay zekâ okuryazarlığına giriş, yapay zekânın tarihsel gelişimi ve temel yaklaşımları ele alınmaktadır. Problem kavramı, durum temsili, hedef tanımı ve basit planlama modelleri incelenmekte; veri kavramı ile makine öğrenmesi ve derin öğrenmeye genel bir bakış sunulmaktadır. Ayrıca yapay zekâ sistemlerinin sınırları, hata ve yanlılık sorunları, etik ilkeler ve yapay zekânın toplumsal etkileri tartışılmakta; yapay zekâ araçlarının bilinçli kullanımı ve eleştirel düşünme becerileri üzerinde durulmaktadır. |
Ders Öğrenme Çıktıları (DÖÇ), dersi başarı ile tamamlayan öğrencilerin kendilerinden sahip olmaları beklenen bilgi, beceri ve yetkinlikleri ifade eder. Bu bağlamda, bu ders için tanımlanmış olan Ders Öğrenme Çıktıları aşağıda verilmektedir.
|
|
|
|
| Bilgi
(Kuramsal ve/veya olgusal bilgi olarak tanımlanmıştır.)
|
1) Yapay zekânın temel kavramlarını, tarihsel gelişimini ve yaklaşımlarının evrimini tanımlar ve günlük hayattaki örneklerle açıklar.
|
2) Yapay zekâda problem çözme sürecini kavramsal olarak modeller ve basit planlama yaklaşımlarını günlük senaryolara uyarlar.
|
3) Verinin yapay zekâ sistemlerindeki rolünü ve makine öğrenmesi/derin öğrenme yaklaşımlarının temel prensiplerini kavramsal düzeyde değerlendirir.
|
4) Yapay zekâ sistemlerinin sınırlarını, hata kaynaklarını ve yanlılık (bias) türlerini analiz eder.
|
5) Yapay zekâ kullanımında etik ilkeleri (adalet, şeffaflık, sorumluluk) uygular ve toplumsal etkilerini eleştirel olarak inceler.
|
6) Yapay zekâ araçlarıyla bilinçli etkileşim kurar, eleştirel düşünme becerisi geliştirir ve geleceğe yönelik bütüncül bir yansıma yapar.
|
| Beceriler
(Bilişsel ve/veya uygulama becerileri olarak tanımlanmıştır.)
|
1) Veriler arasındaki korelasyon (ilişki) ile neden-sonuç (nedensellik) ilişkisi arasındaki farkı ayırt eder ve bu farkın yapay zekâ kararlarındaki etkisini değerlendirir.
|
| Yetkinlikler
("Bağımsız Çalışabilme", "Sorumluluk Alabilme", "Öğrenme", "İletişim ve Sosyal" ve "Alana Özgü" yetkinlikler olarak tanımlanmıştır.)
|
| Hafta |
Konu |
Materyal Paylaşımı * |
|
Ön Hazırlık |
Pekiştirme |
| 1) |
Yapay zekâ okuryazarlığına giriş, yapay zekâ ile ilgili temel kavramlar. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 2) |
Yapay zekânın tarihsel gelişimi ve yaklaşımların evrimi. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 3) |
Problem kavramı ve yapay zekâda problem çözme yaklaşımı. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 4) |
Durum temsili, hedef kavramı ve basit planlama modelleri. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 5) |
Veri kavramı ve yapay zekâ sistemlerinde verinin rolü. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 6) |
Makine öğrenmesine kavramsal bakış ve öğrenme türleri. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 7) |
Derin öğrenme ve güncel yapay zekâ modellerine genel bakış. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 8) |
Ara Sınav |
|
|
| 9) |
Yapay zekâ sistemlerinin sınırları, hata ve yanlılık kavramları. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 10) |
Yapay zekâ ve etik ilkeler: adalet, şeffaflık ve sorumluluk. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 11) |
Yapay zekânın toplumsal etkileri ve meslekler üzerindeki dönüşüm. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 12) |
Yapay zekâ araçları ile etkileşim ve bilinçli kullanım. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 13) |
Yapay zekâ okuryazarlığı ve eleştirel düşünme. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| 14) |
Yapay zekâ okuryazarlığında bütüncül bakış ve gelecek perspektifi. |
Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
|
| |
Program Öğrenme Çıktıları |
Katkı Oranı (1-5) |
| 1) |
Matematik, fen bilimleri, temel mühendislik ve yazılım mühendisliği disiplinine özgü konularda bilgi; bu bilgileri, karmaşık mühendislik problemlerinin çözümünde kullanabilme becerisi. |
1 |
| 2) |
Karmaşık mühendislik problemlerini, temel bilim, matematik ve mühendislik bilgilerini kullanarak ve ele alınan problemle ilgili BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını gözeterek tanımlama, formüle etme ve analiz becerisi. |
|
| 3) |
Karmaşık mühendislik problemlerine yaratıcı çözümler tasarlama becerisi; karmaşık sistemleri, süreçleri, cihazları veya ürünleri gerçekçi kısıtları ve koşulları gözeterek, mevcut ve gelecekteki gereksinimleri karşılayacak biçimde tasarlama becerisi. |
|
| 4) |
Karmaşık mühendislik problemlerinin analizi ve çözümüne yönelik, tahmin ve modelleme de dahil olmak üzere, uygun teknikleri, kaynakları ve modern mühendislik ve bilişim araçlarını, sınırlamalarının da farkında olarak seçme ve kullanma becerisi. |
|
| 5) |
Karmaşık mühendislik problemlerinin incelenmesi için literatür araştırması, deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama dahil, araştırma yöntemlerini kullanma becerisi. |
|
| 6) |
Mühendislik uygulamalarının BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında, topluma, sağlık ve güvenliğe, ekonomiye, sürdürülebilirlik ve çevreye etkileri hakkında bilgi; mühendislik çözümlerinin hukuksal sonuçları konusunda farkındalık. |
|
| 7) |
Mühendislik meslek ilkelerine uygun davranma, etik sorumluluk hakkında bilgi; hiçbir konuda ayrımcılık yapmadan, tarafsız davranma ve çeşitliliği kapsayıcı olma konularında farkındalık. |
|
| 8) |
Bireysel olarak ve disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda (yüz yüze, uzaktan veya karma) takım üyesi veya lideri olarak etkin biçimde çalışabilme becerisi. |
2 |
| 9) |
Hedef kitlenin çeşitli farklılıklarını (eğitim, dil, meslek gibi) dikkate alarak, teknik konularda sözlü, yazılı etkin iletişim kurma becerisi. |
2 |
| 10) |
Proje yönetimi ve ekonomik yapılabilirlik analizi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik ve yenilikçilik hakkında farkındalık. |
1 |
| 11) |
Bağımsız ve sürekli öğrenebilme, yeni ve gelişmekte olan teknolojilere uyum sağlayabilme ve teknolojik değişimlerle ilgili sorgulayıcı düşünebilmeyi kapsayan yaşam boyu öğrenme becerisi. |
2 |