DERSİN GENEL BİLGİLERİ

Ders Kodu	Ders Adı	Yıl	Yarıyıl	Teorik	Pratik	Kredi	AKTS
YTN6012	Yapay Zeka Okuryazarlığı	3	Bahar	3	0	3	6

Dersin Türü:	Üniversite Seçmeli
Dersin Düzeyi:	Lisans      TYYÇ:6. Düzey      QF-EHEA:1. Düzey      EQF-LLL:6. Düzey
Dersin Öğretim Dili:	Türkçe
Dersin Ön/Yan Koşulu:	Yoktur
Dersin Veriliş Şekli:	Yüz yüze
Dersin Koordinatörü:	Öğretim Görevlisi FATMA NUR BUDAK
Dersin Öğretim Eleman(lar)ı:	Öğretim Görevlisi FATMA NUR BUDAK
Dersin Kategorisi:	Yetkinlik Geliştirme (Üniversite Seçmeli)

BÖLÜM II: DERSİN TANITIMI

Dersin Amacı ve İçeriği

Dersin Amacı:

Bu ders, öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlığı kazanmasını amaçlamaktadır. Ders kapsamında yapay zekânın temel kavramları, tarihsel gelişimi, problem çözme yaklaşımları, veri ve makine öğrenmesi temelleri ele alınmakta; güncel yapay zekâ modelleri, etik ilkeler, toplumsal etkiler ve eleştirel düşünme boyutlarıyla bütüncül bir çerçeve sunulmaktadır. Öğrencilerin yapay zekâ sistemlerini yalnızca teknik açıdan değil, etik, toplumsal ve bilinçli kullanım perspektifiyle değerlendirebilmeleri hedeflenmektedir. Ders, farklı disiplinlerden öğrenciler için yapay zekâyı anlama, yorumlama ve sorumlu biçimde kullanma yetkinliği kazandırmayı amaçlar.

Dersin İçeriği:

Ders kapsamında yapay zekâ okuryazarlığına giriş, yapay zekânın tarihsel gelişimi ve temel yaklaşımları ele alınmaktadır. Problem kavramı, durum temsili, hedef tanımı ve basit planlama modelleri incelenmekte; veri kavramı ile makine öğrenmesi ve derin öğrenmeye genel bir bakış sunulmaktadır. Ayrıca yapay zekâ sistemlerinin sınırları, hata ve yanlılık sorunları, etik ilkeler ve yapay zekânın toplumsal etkileri tartışılmakta; yapay zekâ araçlarının bilinçli kullanımı ve eleştirel düşünme becerileri üzerinde durulmaktadır.

Derse Özgü Kurallar

Bu derste öğrencilerin derslere düzenli olarak katılımı zorunludur. Derse devam oranı en az %70 olup, bu şartı sağlamayan öğrenciler dönem sonu sınavına giremez. Ders süresince öğrencilerden aktif katılım, sınıf içi tartışmalara katkı ve verilen ödevleri zamanında teslim etmeleri beklenmektedir. Ders kapsamında kullanılan yapay zekâ araçları etik ve sorumlu kullanım ilkeleri çerçevesinde değerlendirilecek olup, akademik dürüstlük kurallarına aykırı kullanımlar geçersiz sayılacaktır. Kopya, intihal ve benzeri akademik ihlallerde üniversitenin ilgili mevzuatı uygulanır. Ders materyallerinin ders dışı izinsiz paylaşımı yasaktır. Öğrencilerin ders duyurularını düzenli olarak takip etmeleri ve dersin işleyişine ilişkin kurallara uymaları beklenmektedir.

Dersin Öğrenme Çıktıları (DÖÇ)

Ders Öğrenme Çıktıları (DÖÇ), dersi başarı ile tamamlayan öğrencilerin kendilerinden sahip olmaları beklenen bilgi, beceri ve yetkinlikleri ifade eder. Bu bağlamda, bu ders için tanımlanmış olan Ders Öğrenme Çıktıları aşağıda verilmektedir.

Bilgi (Kuramsal ve/veya olgusal bilgi olarak tanımlanmıştır.)

1) Yapay zekânın temel kavramlarını, tarihsel gelişimini ve yaklaşımlarının evrimini tanımlar ve günlük hayattaki örneklerle açıklar.

2) Yapay zekâda problem çözme sürecini kavramsal olarak modeller ve basit planlama yaklaşımlarını günlük senaryolara uyarlar.

3) Verinin yapay zekâ sistemlerindeki rolünü ve makine öğrenmesi/derin öğrenme yaklaşımlarının temel prensiplerini kavramsal düzeyde değerlendirir.

4) Yapay zekâ sistemlerinin sınırlarını, hata kaynaklarını ve yanlılık (bias) türlerini analiz eder.

5) Yapay zekâ kullanımında etik ilkeleri (adalet, şeffaflık, sorumluluk) uygular ve toplumsal etkilerini eleştirel olarak inceler.

6) Yapay zekâ araçlarıyla bilinçli etkileşim kurar, eleştirel düşünme becerisi geliştirir ve geleceğe yönelik bütüncül bir yansıma yapar.

Beceriler (Bilişsel ve/veya uygulama becerileri olarak tanımlanmıştır.)

1) Veriler arasındaki korelasyon (ilişki) ile neden-sonuç (nedensellik) ilişkisi arasındaki farkı ayırt eder ve bu farkın yapay zekâ kararlarındaki etkisini değerlendirir.

Yetkinlikler ("Bağımsız Çalışabilme", "Sorumluluk Alabilme", "Öğrenme", "İletişim ve Sosyal" ve "Alana Özgü" yetkinlikler olarak tanımlanmıştır.)

Haftalık Ders Planı

Hafta	Konu	Materyal Paylaşımı *
		Ön Hazırlık	Pekiştirme
1)	Yapay zekâ okuryazarlığına giriş, yapay zekâ ile ilgili temel kavramlar.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
2)	Yapay zekânın tarihsel gelişimi ve yaklaşımların evrimi.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
3)	Problem kavramı ve yapay zekâda problem çözme yaklaşımı.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
4)	Durum temsili, hedef kavramı ve basit planlama modelleri.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
5)	Veri kavramı ve yapay zekâ sistemlerinde verinin rolü.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
6)	Makine öğrenmesine kavramsal bakış ve öğrenme türleri.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
7)	Derin öğrenme ve güncel yapay zekâ modellerine genel bakış.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
8)	Ara Sınav
9)	Yapay zekâ sistemlerinin sınırları, hata ve yanlılık kavramları.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
10)	Yapay zekâ ve etik ilkeler: adalet, şeffaflık ve sorumluluk.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
11)	Yapay zekânın toplumsal etkileri ve meslekler üzerindeki dönüşüm.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
12)	Yapay zekâ araçları ile etkileşim ve bilinçli kullanım.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
13)	Yapay zekâ okuryazarlığı ve eleştirel düşünme.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
14)	Yapay zekâ okuryazarlığında bütüncül bakış ve gelecek perspektifi.	Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.

*Bu alan öğrencilerin ders öncesi hazırlık ve sonrası dersi pekiştirme için paylaşılan ders materyallerini içerir.

Ders İçin Zorunlu/Önerilen Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:

Diğer Kaynaklar:

Gökçearslan, Ş., & Yıldız Durak, H. (Ed.). (2024). Yapay zekâ okuryazarlığı. Nobel Akademik Yayıncılık. Wooldridge, M. (2022). Bilinçli makinelere giden yol: Yapay zekânın dünü, bugünü, yarını (Ö. Çelik, Çev.). Metis Yayıncılık. Chivers, T. (2023). Yapay zeka senden nefret etmiyor. Mundi. Say, C. (2018). 50 soruda yapay zeka. Bilim ve Gelecek Kitaplığı. Harvard Business Review. (2020). Yapay zeka (HBR’s 10 Must Reads, çeviri). Güder, F. Z. (2024). Eleştirel yapay zeka okuryazarlığı.

DERS ÖĞRENME ÇIKTILARI - PROGRAM ÖĞRENME ÇIKTILARI İLİŞKİSİ

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Çıktıları (DÖÇ)	1	2	3	4	5	6	7
Program Öğrenme Çıktıları (PÖÇ)
1) Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanındaki kavramları ve temel ilkeleri kavrayabilme
2) Konaklama ve ağırlama endüstrisinin alanındaki kavramları ve kuralları bilebilme
3) Ulusal ve uluslararası gıda güvenliği, hijyen, sanitasyon kuralları ile bu alanlardaki mevzuat ve standartları öğrenerek uygulayabilme
4) Yiyecek içecek işletmeciliği, gastronomi ve mutfak sanatları alanına katkı sağlayacak proje geliştirme becerisi kazanabilme.
5) Yiyecek-içecekleri tedarik etme, depolama, hazırlama, pişirme ve sunma yöntemlerini uygulayabilme.
6) Menü yönetimi, menü planlaması, yiyecek-içecek maliyeti, fiyatlandırma gibi konuları alanında uygulayabilme.
7) Gastronomi alanındaki teknikleri ve güncel gelişmeleri öğrenerek, araştırma yapma becerisi kazanabilme.
8) Alanıyla ilgili teknolojik gelişmeleri uygulayabilme.
9) Üretim ve hizmet süreçlerinde karşılaşılabilecek potansiyel sorunlara eleştirel bir yaklaşımla çözüm üretebilme
10) Sorumluluk aldığı çalışmalarda var olan normları ve standartları eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilme
11) Grup çalışması içinde, yazılı ve sözlü olarak etkileşimi ve sunum becerilerini geliştirebilme.

BÖLÜM III: DERSİN PROGRAM ÖĞRENME ÇIKTILARI İLE İLİŞKİSİ

Dersin Program Öğrenme Çıktılarına Katkı Düzeyi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Düşük	3 Orta	4 Yüksek	5 En Yüksek

	Program Öğrenme Çıktıları	Katkı Oranı (1-5)
1)	Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanındaki kavramları ve temel ilkeleri kavrayabilme
2)	Konaklama ve ağırlama endüstrisinin alanındaki kavramları ve kuralları bilebilme
3)	Ulusal ve uluslararası gıda güvenliği, hijyen, sanitasyon kuralları ile bu alanlardaki mevzuat ve standartları öğrenerek uygulayabilme
4)	Yiyecek içecek işletmeciliği, gastronomi ve mutfak sanatları alanına katkı sağlayacak proje geliştirme becerisi kazanabilme.
5)	Yiyecek-içecekleri tedarik etme, depolama, hazırlama, pişirme ve sunma yöntemlerini uygulayabilme.
6)	Menü yönetimi, menü planlaması, yiyecek-içecek maliyeti, fiyatlandırma gibi konuları alanında uygulayabilme.
7)	Gastronomi alanındaki teknikleri ve güncel gelişmeleri öğrenerek, araştırma yapma becerisi kazanabilme.
8)	Alanıyla ilgili teknolojik gelişmeleri uygulayabilme.	3
9)	Üretim ve hizmet süreçlerinde karşılaşılabilecek potansiyel sorunlara eleştirel bir yaklaşımla çözüm üretebilme
10)	Sorumluluk aldığı çalışmalarda var olan normları ve standartları eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilme	3
11)	Grup çalışması içinde, yazılı ve sözlü olarak etkileşimi ve sunum becerilerini geliştirebilme.	2

BÖLÜM IV: DERSİN ÖĞRENME VE ÖĞRETME YÖNTEMLERİ İLE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ

Dersin Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri

(Üniversitemiz genelinde kullanılan tüm öğrenme ve öğretme yöntemleri sistematik olarak yönetilmektedir. Akademik birimlerden gelen talepler doğrultusunda bölüm/programların öğrenme ve öğretme yöntemleri ilgili kurullarımız tarafından değerlendirilmekte ve uygun bulunursa, üniversite havuzunda toplanmaktadır. Bölüm ve programlar, kendileri için program tasarımlarına uygun olan yöntemleri bu havuzdan seçebilmektedirler. Benzer şekilde, dersler için kullanılması uygun görülen yöntemler de programlar düzeyinde belirlenmiş olan yöntemler arasından seçilebilmektedir.)

Programa Genelinde Kullanılan Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri	Ders İçin Kullanılan Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri
Anlatım
Tartışma
Gösterim
Ödev
Proje Hazırlama
Beyin Fırtınası
Soru Cevap
Bireysel ve Grup Çalışması
Derse Aktif Katılım

Dersin Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri

(Üniversitemiz genelinde kullanılan tüm ölçme ve değerlendirme yöntemleri sistematik olarak yönetilmektedir. Akademik birimlerden gelen talepler doğrultusunda bölüm/programların ölçme ve değerlendirme yöntemleri ilgili kurullarımız tarafından değerlendirilmekte ve uygun bulunursa, üniversite havuzunda toplanmaktadır. Bölüm ve programlar, kendileri için program tasarımlarına uygun olan yöntemleri bu havuzdan seçebilmektedirler. Benzer şekilde, dersler için kullanılması uygun görülen yöntemler de programlar düzeyinde belirlenmiş olan yöntemler arasından seçilebilmektedir.)

Programa Genelinde Kullanılan Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri	Ders İçin Kullanılan Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri
Ara Sınav
Yarıyıl Sonu Sınavı
Ödev Değerlendirme

Dersin Ölçme ve Değerlendirme Yöntemlerinin Başarı Notuna Katkısı

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri	Uygulama Sayısı / Yarıyıl	Katkı Oranı
Ödev	1	% 15.00
Ara Sınavlar	1	% 35.00
Yarıyıl Sonu Sınavı	1	% 50.00
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİNİN BAŞARI NOTUNA KATKI ORANI		% 50
YARIYIL SONU SINAVININ BAŞARI NOTUNA KATKI ORANI		% 50
Toplam		% 100

BÖLÜM V: DERSİN İŞ YÜKÜ VE AKTS KREDİSİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ İŞ YÜKÜ
Öğrenme ve Öğretme Etkinlikleri	Etkinlik Sayısı/Yarıyıl	Süresi (saat)	Toplam İş Yükü
Ders	14	3	42
Laboratuvar	0	0	0
Uygulama	0	0	0
Derse Özgü Staj	0	0	0
Arazi Çalışması	0	0	0
Sınıf Dışı Ders Çalışması	14	1.5	21
Sunum / Seminer	0	0	0
Proje	0	0	0
Ödevler	1	20	20
Öğrenme ve Öğretme Etkinlikleri Toplam İş Yükü	-	-	83
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ETKİNLİKLERİ İŞ YÜKÜ
Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri	Etkinlik Sayısı/Yarıyıl	Süresi (saat)	Toplam İş Yükü
Kısa Sınav	0	0	0
Ara Sınavlar	1	30	30
Yarıyıl Sonu Sınavı	1	40	40
Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri Toplam İş Yükü	-	-	70
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Öğrenme ve Öğretme + Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri)			153
DERSİN AKTS KREDİSİ (Toplam İş Yükü/25.5 Saat)			6