| Dersin Amacı: |
Gastronomi alanında sürdürülebilirlik, yerellik, sağlık ve turizm gibi dinamikler giderek önem kazanmaktadır. Bu bağlamda Anadolu’nun zengin flora çeşitliliği içinde yer alan aromatik otların tanınması, mutfak kültürüne kazandırılması ve doğru yöntemlerle kullanılması gastronomi eğitiminin vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu ders, öğrencilere aromatik bitkilerin tarihsel, kültürel ve gastronomik boyutlarını tanıtmayı ve gastronomik anlamda nasıl değerlendirilebileceğini aktarmayı amaçlamaktadır. |
| Dersin İçeriği: |
Bu derste, aromatik otların kavramsal çerçevesi ve tarihsel yolculuğu ele alınmakta; Türkiye ve Anadolu’da yetişen başlıca aromatik ot ve baharat çeşitleri tanıtılmaktadır. Otların toplanması, saklanması, hazırlanması ve pişirilmesi aşamaları üzerinde durulmakta; gastronomi ve mutfak sanatlarında kullanım örnekleri incelenmektedir. Ayrıca fitokimyasallar ve uçucu yağların tat, koku ve aroma üzerindeki etkileri açıklanmakta; aromatik otlarla ilgili güncel akademik araştırmalardan örnekler sunulmaktadır. Ders kapsamında öğrenciler, aromatik bitkiler üzerine yaptıkları araştırmaları sunarak hem bilgi hem de sunum becerilerini geliştirmektedir. |
Ders Öğrenme Çıktıları (DÖÇ), dersi başarı ile tamamlayan öğrencilerin kendilerinden sahip olmaları beklenen bilgi, beceri ve yetkinlikleri ifade eder. Bu bağlamda, bu ders için tanımlanmış olan Ders Öğrenme Çıktıları aşağıda verilmektedir.
|
|
|
|
| Bilgi
(Kuramsal ve/veya olgusal bilgi olarak tanımlanmıştır.)
|
1) Aromatik bitki ve baharatların tarihsel gelişimini açıklayabilir
|
2) Aromatik bitkilerin ve otların sınıflandırılmasını yapabilir.
|
3) Türkiye ve Anadolu’da yetişen başlıca aromatik otları ve baharatları ayırt edebilir ve gastronomideki yerini tartışabilir.
|
| Beceriler
(Bilişsel ve/veya uygulama becerileri olarak tanımlanmıştır.)
|
1) Otların toplanması, saklanması, hazırlanması ve pişirilmesi süreçlerini aşamalarıyla öğrenebilir.
|
2) Gastronomi ve mutfak sanatlarında aromatik otların kullanım alanlarını yorumlayabilir.
|
3) Ot çeşitlerini tanıyabilir ve bu otların yöresel mutfaklardaki kullanım örneklerini açıklayabilir
|
| Yetkinlikler
("Bağımsız Çalışabilme", "Sorumluluk Alabilme", "Öğrenme", "İletişim ve Sosyal" ve "Alana Özgü" yetkinlikler olarak tanımlanmıştır.)
|
1) Aromatik bitkilerle ilgili güncel akademik çalışmaları analiz ederek bilimsel bir bakış açısı geliştirebilir.
|
2) Teorik bilgiyi saha çalışmaları, bitki tanıma uygulamaları veya mutfak uygulamalarıyla bütünleştirebilir.
|
| Hafta |
Konu |
Materyal Paylaşımı * |
|
Ön Hazırlık |
Pekiştirme |
| 1) |
Dersin Tanıtılması ve Aromatik Bitkilere Giriş |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 2) |
Aromatik Bitkiler ve Baharatların Tarihi Yolculuğu |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 3) |
Aromatik Bitkilerin Sınıflandırılması |
Temel ders kitapları ve ders slaytları
|
|
| 4) |
Türkiye ve Anadolu’da Aromatik Bitkiler |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 5) |
Aromatik Otların Kullanım Döngüsü: Toplama – Saklama – Hazırlık – Pişirme |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 6) |
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarında Aromatik Otların Yeri |
Temel ders kitabı, diğer kaynaklar ve ders slaytları
|
|
| 7) |
Otların Aroma ve Lezzet Profiline Göre Sınıflandırılması |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 8) |
Ara Sınav |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 9) |
Anadolu’da Yetişen Başlıca Baharat ve Aromatik Otlar I |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 10) |
Anadolu’da Yetişen Başlıca Baharat ve Aromatik Otlar II |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 11) |
Anadolu’da Yetişen Başlıca Baharat ve Aromatik Otlar III |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 12) |
Uçucu Yağlar |
Temel ders kitabı ve ders slaytları
|
|
| 13) |
Aromatik Bitkilerle İlgili Akademik Çalışmaların Değerlendirilmesi |
Temel ders kitabı, ders slaytları, ilgili makaleler
|
|
| 14) |
Aromatik Bitkilerle İlgili Ödev Sunumları |
Temel ders kitabı, ilgili makaleler
|
|
| Ders Notları / Kitaplar: |
Baydar, H. (2020). Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Bilimi ve Teknolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
|
| Diğer Kaynaklar: |
İnaltong, T. (2004). Mutfaktaki yaban: Anadolu’nun yenen otları. Yapı Kredi Yayınları.
Şengül, S. & Kurnaz, A. (2024). Baharat otlar ve soslar (1. baskı). Detay Yayıncılık.
Opara, E. I., & Chohan, M. (2021). Culinary herbs and spices: A global guide. Royal Society of Chemistry.
Gıdık, B. (2018). Tıbbi ve aromatik bitkiler: Uçucu yağlı bitkiler. İksad Publications.
ORAN Kalkınma Ajansı (2022). Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Raporu
Acıbuca, V., & Budak, D. B. (2018). Dünya’da ve Türkiye’de tıbbi ve aromatik bitkilerin yeri ve önemi. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 33(1), 37-44.
|
| |
Program Öğrenme Çıktıları |
Katkı Oranı (1-5) |
| 1) |
Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanındaki kavramları ve temel ilkeleri kavrayabilme |
|
| 2) |
Konaklama ve ağırlama endüstrisinin alanındaki kavramları ve kuralları bilebilme |
|
| 3) |
Ulusal ve uluslararası gıda güvenliği, hijyen, sanitasyon kuralları ile bu alanlardaki mevzuat ve standartları öğrenerek uygulayabilme |
|
| 4) |
Yiyecek içecek işletmeciliği, gastronomi ve mutfak sanatları alanına katkı sağlayacak proje geliştirme becerisi kazanabilme. |
|
| 5) |
Yiyecek-içecekleri tedarik etme, depolama, hazırlama, pişirme ve sunma yöntemlerini uygulayabilme. |
|
| 6) |
Menü yönetimi, menü planlaması, yiyecek-içecek maliyeti, fiyatlandırma gibi konuları alanında uygulayabilme. |
|
| 7) |
Gastronomi alanındaki teknikleri ve güncel gelişmeleri öğrenerek, araştırma yapma becerisi kazanabilme. |
|
| 8) |
Alanıyla ilgili teknolojik gelişmeleri uygulayabilme. |
|
| 9) |
Üretim ve hizmet süreçlerinde karşılaşılabilecek potansiyel sorunlara eleştirel bir yaklaşımla çözüm üretebilme |
|
| 10) |
Sorumluluk aldığı çalışmalarda var olan normları ve standartları eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilme |
|
| 11) |
Grup çalışması içinde, yazılı ve sözlü olarak etkileşimi ve sunum becerilerini geliştirebilme. |
|
| ÖĞRENME VE ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ İŞ YÜKÜ |
| Öğrenme ve Öğretme Etkinlikleri |
Etkinlik Sayısı/Yarıyıl |
Süresi (saat) |
Toplam İş Yükü |
| Ders |
14 |
3 |
42 |
| Laboratuvar |
0 |
0 |
0 |
| Uygulama |
0 |
0 |
0 |
| Derse Özgü Staj |
0 |
0 |
0 |
| Arazi Çalışması |
0 |
0 |
0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışması |
14 |
1 |
14 |
| Sunum / Seminer |
0 |
0 |
0 |
| Proje |
0 |
0 |
0 |
| Ödevler |
0 |
0 |
0 |
| Öğrenme ve Öğretme Etkinlikleri Toplam İş Yükü |
- |
- |
56 |
| ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ETKİNLİKLERİ İŞ YÜKÜ |
| Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri |
Etkinlik Sayısı/Yarıyıl |
Süresi (saat) |
Toplam İş Yükü |
| Kısa Sınav |
1 |
15 |
15 |
| Ara Sınavlar |
1 |
36 |
36 |
| Yarıyıl Sonu Sınavı |
1 |
46 |
46 |
| Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri Toplam İş Yükü |
- |
- |
97 |
| TOPLAM İŞ YÜKÜ (Öğrenme ve Öğretme + Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri) |
153 |
| DERSİN AKTS KREDİSİ (Toplam İş Yükü/25.5 Saat) |
6 |
AKTS Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
