DERSİN GENEL BİLGİLERİ

Ders Kodu	Ders Adı	Yıl	Yarıyıl	Teorik	Pratik	Kredi	AKTS
GAS6409	Gastronomi Tarihinde Yemek İnanışları ve Ritüelleri	3	Güz	3	0	3	6

Dersin Türü:	Seçemli Ders IX
Dersin Düzeyi:	Lisans      TYYÇ:6. Düzey      QF-EHEA:1. Düzey      EQF-LLL:6. Düzey
Dersin Öğretim Dili:	Türkçe
Dersin Ön/Yan Koşulu:	Yoktur
Dersin Veriliş Şekli:
Dersin Koordinatörü:	Dr. Öğr. Üyesi NUR ERTÜRK
Dersin Öğretim Eleman(lar)ı:	Dr. Öğr. Üyesi NUR ERTÜRK
Dersin Kategorisi:

BÖLÜM II: DERSİN TANITIMI

Dersin Amacı ve İçeriği

Dersin Amacı:

Bu dersin amacı, yemek kültürünün tarihsel süreçte dini inançlar, mitolojik anlatılar ve ritüel pratiklerle nasıl şekillendiğini disiplinlerarası bir bakış açısıyla incelemektir. Öğrencilerin farklı uygarlıklarda, dinlerde ve kültürel yapılarda yemekle ilgili ortaya çıkan sembolik anlamları kavraması, geçiş ritüelleri ve tören yemeklerini değerlendirebilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca öğrencilerden, geleneksel ritüel pratikleri günümüz gastronomi uygulamalarıyla ilişkilendirerek özgün içerikler tasarlamaları beklenmektedir. Böylece hem tarihsel-kültürel farkındalık kazanmaları hem de yaratıcı ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeleri sağlanır.

Dersin İçeriği:

Ders, yemek, inanç ve ritüel kavramlarının tanımıyla başlamakta; antropolojik ve mitolojik kuramlar çerçevesinde bu kavramların tarih boyunca nasıl anlamlandırıldığını incelemektedir. İlkel topluluklardaki yemek tabularından başlayarak Antik Mısır, Yunan, Roma, Mezopotamya gibi uygarlıklarda kutsal yemek pratikleri ele alınmakta; Yahudilik, Hristiyanlık, İslam gibi semavi dinlerdeki dini beslenme düzenleri ile Budizm, Hinduizm gibi doğu inanç sistemleri karşılaştırılmaktadır. Türk-İslam kültüründe ve Anadolu halk inançlarında yer alan sofra adetleri, kurban ve adak yemekleri, geçiş ritüelleri (doğum, ölüm, evlilik) dersin odak noktalarındandır. Modern dönemde yemeğin sekülerleşmesi, yemekle kimlik inşası ve gastronomi turizminde ritüel yemeklerin rolü gibi güncel konular da derinlemesine ele alınmaktadır.

Derse Özgü Kurallar

Ders gereklilikleri olarak öğrencilerin derslere katılımları, sınıf içindeki tartışma ve değerlendirmelere aktif bir şekilde katılım sağlamaları, ödevlerini verilen sürede tamamlamaları ve OİS üzerinden e-maillerini günlük olarak kontrol etmeleri beklenir.

Dersin Öğrenme Çıktıları (DÖÇ)

Ders Öğrenme Çıktıları (DÖÇ), dersi başarı ile tamamlayan öğrencilerin kendilerinden sahip olmaları beklenen bilgi, beceri ve yetkinlikleri ifade eder. Bu bağlamda, bu ders için tanımlanmış olan Ders Öğrenme Çıktıları aşağıda verilmektedir.

Bilgi (Kuramsal ve/veya olgusal bilgi olarak tanımlanmıştır.)

1) 1. Yemek, inanç ve ritüel kavramlarını tarihsel ve kültürel bağlamlarıyla tanımlayabilir. 2. Farklı uygarlıklarda ve dinlerde yemekle ilişkili ritüel ve sembolleri açıklayabilir. 3. Geçmişten günümüze yemekle ilgili mitolojik anlatıları, dini kuralları ve seküler beslenme biçimlerini ayırt edebilir.

Beceriler (Bilişsel ve/veya uygulama becerileri olarak tanımlanmıştır.)

1) 1. Geçiş ritüelleri, bayram yemekleri ve halk inançlarına dayalı yemek pratiklerini analiz edebilir. 2. Yemek sembolleri ve mitlerini gastronomi uygulamalarına kültürel derinlik kazandıracak şekilde yorumlayabilir. 3. Ritüel temalı bir gastronomik deneyim (menü, etkinlik, sofra kurgusu vb.) tasarlayabilir ve uygulayabilir.

Yetkinlikler ("Bağımsız Çalışabilme", "Sorumluluk Alabilme", "Öğrenme", "İletişim ve Sosyal" ve "Alana Özgü" yetkinlikler olarak tanımlanmıştır.)

1) 1. Yemek ritüellerini disiplinlerarası (antropoloji, dinler tarihi, mitoloji) bir bakış açısıyla değerlendirmelidir. 2. Kültürel mirasın korunması ve gastronomi turizmi çerçevesinde geleneksel yemek pratiklerinin sürdürülebilirliğine yönelik çözüm önerileri geliştirebilir. 3. Edindiği tarihsel ve kültürel bilgiler doğrultusunda günümüz gastronomi alanında yaratıcı ve etik uygulamalar geliştirebilir.

Haftalık Ders Planı

Hafta	Konu	Materyal Paylaşımı *
		Ön Hazırlık	Pekiştirme
1)	Giriş ve temel kavramlar (yemek,inanç,ritüel kavramları)
2)	Yemek ritüellerinin antropolojik temelleri
3)	İlkel toplumlarda beslenme
4)	Antik medeniyetlerde yemenin kutsallığı
5)	Semavi dinlerde yemek inanışları
6)	Doğu dinlerinde yemeğin anlamı (hinduzim,budzim vb.)
7)	Türk-islam kültüründe yemek ritüelleri
8)	Ara Sınav
9)	Anadolu’da halk inançları ve sofra kültürü (Hıdırellez,nevruz, kurban ve adak)
10)	Bayram,ayin, tören yemekleri
11)	Modern dönemde yemeğin sekülerleşmesi (vegan,detoks,sürdürülebilir beslenme)
12)	Yemek mitleri ve efsaneler
13)	Ritüel yemeklerin gastronomi turizmi, kültürel miras ve destinasyon markalaşması üzerindeki etkileri
14)	Genel tekrar

*Bu alan öğrencilerin ders öncesi hazırlık ve sonrası dersi pekiştirme için paylaşılan ders materyallerini içerir.

Ders İçin Zorunlu/Önerilen Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:

Diğer Kaynaklar:

İlyas, Ü., & Coşkun, H. (2024). Din Antropolojisi Perspektifinden Alevilik ve Bektaşilik Ritüelleri Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Dorlion Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (DASAD), 2(2), 481-506. Üzülmez, M., & Onur, M. (2021). Osmaniye mutfak kültüründe yer alan yemek ritüelleri üzerine bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1349-1368. Sağır, A. (2016). Ölüm Sosyolojisi Bağlamında Yemek, Cenaze ve Ölümün Sofra Pratikleri Üzerine. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(1), 271-298. Dağı, F., & Mınez, O. (2022). Türklerde ölüm ve yemek ritüelleri. Journal of Humanities and Tourism Research, 12(3), 669-677. Önçel, S., & Boz, H. C. (2023). Türk Mutfağında Yemek Kültürü ve Yemek Ritüelleri Üzerine Bir Araştırma: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Web Siteleri Örneği (A Research on Food Culture and Food Rituals in Turkish Cuisine: The Case of the Provincial Directorate of Culture and Tourism Websites). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(2), 1043-1059. Çetin, H. (2021). Kazak Türklerinin törensel günlerdeki yemekleri ve bu bağlamda gerçekleştirilen ritüeller. Milli Folklor, 17(131), 219-229. Ademoğlu, A., & Durlu Özkaya, F. (2021). Özel gün ve tören yemekleri: ethnic foods dergisi üzerine bir inceleme. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 4(2), 248-257.

DERS ÖĞRENME ÇIKTILARI - PROGRAM ÖĞRENME ÇIKTILARI İLİŞKİSİ

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Çıktıları (DÖÇ)	1	2	3
Program Öğrenme Çıktıları (PÖÇ)
1) Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanındaki kavramları ve temel ilkeleri kavrayabilme
2) Konaklama ve ağırlama endüstrisinin alanındaki kavramları ve kuralları bilebilme
3) Ulusal ve uluslararası gıda güvenliği, hijyen, sanitasyon kuralları ile bu alanlardaki mevzuat ve standartları öğrenerek uygulayabilme
4) Yiyecek içecek işletmeciliği, gastronomi ve mutfak sanatları alanına katkı sağlayacak proje geliştirme becerisi kazanabilme.
5) Yiyecek-içecekleri tedarik etme, depolama, hazırlama, pişirme ve sunma yöntemlerini uygulayabilme.
6) Menü yönetimi, menü planlaması, yiyecek-içecek maliyeti, fiyatlandırma gibi konuları alanında uygulayabilme.
7) Gastronomi alanındaki teknikleri ve güncel gelişmeleri öğrenerek, araştırma yapma becerisi kazanabilme.
8) Alanıyla ilgili teknolojik gelişmeleri uygulayabilme.
9) Üretim ve hizmet süreçlerinde karşılaşılabilecek potansiyel sorunlara eleştirel bir yaklaşımla çözüm üretebilme
10) Sorumluluk aldığı çalışmalarda var olan normları ve standartları eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilme
11) Grup çalışması içinde, yazılı ve sözlü olarak etkileşimi ve sunum becerilerini geliştirebilme.

BÖLÜM III: DERSİN PROGRAM ÖĞRENME ÇIKTILARI İLE İLİŞKİSİ

Dersin Program Öğrenme Çıktılarına Katkı Düzeyi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Düşük	3 Orta	4 Yüksek	5 En Yüksek

	Program Öğrenme Çıktıları	Katkı Oranı (1-5)
1)	Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanındaki kavramları ve temel ilkeleri kavrayabilme	4
2)	Konaklama ve ağırlama endüstrisinin alanındaki kavramları ve kuralları bilebilme	4
3)	Ulusal ve uluslararası gıda güvenliği, hijyen, sanitasyon kuralları ile bu alanlardaki mevzuat ve standartları öğrenerek uygulayabilme
4)	Yiyecek içecek işletmeciliği, gastronomi ve mutfak sanatları alanına katkı sağlayacak proje geliştirme becerisi kazanabilme.
5)	Yiyecek-içecekleri tedarik etme, depolama, hazırlama, pişirme ve sunma yöntemlerini uygulayabilme.
6)	Menü yönetimi, menü planlaması, yiyecek-içecek maliyeti, fiyatlandırma gibi konuları alanında uygulayabilme.
7)	Gastronomi alanındaki teknikleri ve güncel gelişmeleri öğrenerek, araştırma yapma becerisi kazanabilme.	3
8)	Alanıyla ilgili teknolojik gelişmeleri uygulayabilme.
9)	Üretim ve hizmet süreçlerinde karşılaşılabilecek potansiyel sorunlara eleştirel bir yaklaşımla çözüm üretebilme	2
10)	Sorumluluk aldığı çalışmalarda var olan normları ve standartları eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilme
11)	Grup çalışması içinde, yazılı ve sözlü olarak etkileşimi ve sunum becerilerini geliştirebilme.	2

BÖLÜM IV: DERSİN ÖĞRENME VE ÖĞRETME YÖNTEMLERİ İLE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ

Dersin Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri

(Üniversitemiz genelinde kullanılan tüm öğrenme ve öğretme yöntemleri sistematik olarak yönetilmektedir. Akademik birimlerden gelen talepler doğrultusunda bölüm/programların öğrenme ve öğretme yöntemleri ilgili kurullarımız tarafından değerlendirilmekte ve uygun bulunursa, üniversite havuzunda toplanmaktadır. Bölüm ve programlar, kendileri için program tasarımlarına uygun olan yöntemleri bu havuzdan seçebilmektedirler. Benzer şekilde, dersler için kullanılması uygun görülen yöntemler de programlar düzeyinde belirlenmiş olan yöntemler arasından seçilebilmektedir.)

Programa Genelinde Kullanılan Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri	Ders İçin Kullanılan Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri
Anlatım
Tartışma
Problem Çözme
Soru Cevap
Derse Aktif Katılım

Dersin Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri

(Üniversitemiz genelinde kullanılan tüm ölçme ve değerlendirme yöntemleri sistematik olarak yönetilmektedir. Akademik birimlerden gelen talepler doğrultusunda bölüm/programların ölçme ve değerlendirme yöntemleri ilgili kurullarımız tarafından değerlendirilmekte ve uygun bulunursa, üniversite havuzunda toplanmaktadır. Bölüm ve programlar, kendileri için program tasarımlarına uygun olan yöntemleri bu havuzdan seçebilmektedirler. Benzer şekilde, dersler için kullanılması uygun görülen yöntemler de programlar düzeyinde belirlenmiş olan yöntemler arasından seçilebilmektedir.)

Programa Genelinde Kullanılan Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri	Ders İçin Kullanılan Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri
Ara Sınav
Yarıyıl Sonu Sınavı
Kısa Sınav

Dersin Ölçme ve Değerlendirme Yöntemlerinin Başarı Notuna Katkısı

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri	Uygulama Sayısı / Yarıyıl	Katkı Oranı
Kısa Sınavlar	1	% 15.00
Ara Sınavlar	1	% 35.00
Yarıyıl Sonu Sınavı	1	% 50.00
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİNİN BAŞARI NOTUNA KATKI ORANI		% 50
YARIYIL SONU SINAVININ BAŞARI NOTUNA KATKI ORANI		% 50
Toplam		% 100

BÖLÜM V: DERSİN İŞ YÜKÜ VE AKTS KREDİSİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ İŞ YÜKÜ
Öğrenme ve Öğretme Etkinlikleri	Etkinlik Sayısı/Yarıyıl	Süresi (saat)	Toplam İş Yükü
Ders	14	3	42
Laboratuvar	0	0	0
Uygulama	0	0	0
Derse Özgü Staj	0	0	0
Arazi Çalışması	0	0	0
Sınıf Dışı Ders Çalışması	14	1	14
Sunum / Seminer	0	0	0
Proje	0	0	0
Ödevler	0	0	0
Öğrenme ve Öğretme Etkinlikleri Toplam İş Yükü	-	-	56
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ETKİNLİKLERİ İŞ YÜKÜ
Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri	Etkinlik Sayısı/Yarıyıl	Süresi (saat)	Toplam İş Yükü
Kısa Sınav	1	15	15
Ara Sınavlar	1	36	36
Yarıyıl Sonu Sınavı	1	46	46
Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri Toplam İş Yükü	-	-	97
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Öğrenme ve Öğretme + Ölçme ve Değerlendirme Etkinlikleri)			153
DERSİN AKTS KREDİSİ (Toplam İş Yükü/25.5 Saat)			6